Σάββατο 5 Απριλίου 2008

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΚΑΙ HIV

Αυτό είναι το δεύτερο μέρος του αφιερώματός μας στην κατάθλιψη, αλλά θα το δούμε σε συνδυασμό με το hiv.

Η κατάθλιψη προσβάλλει παγκοσμίως 250.000.000 ανθρώπους κάθε κοινωνικής τάξης. Ο παγκόσμιος οργανισμός υγείας προβλέπει ότι μέχρι το τέλος του 2020, η κατάθλιψη θα είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα υγείας στον αναπτυγμένο κόσμο, προσβάλλοντας πιθανώς το 25% του πληθυσμού. Ωστόσο εφόσον διαγνωστεί, η κατάθλιψη είναι θεραπεύσιμη.

Από μελέτες επίσης που έχουν γίνει, έχει παρατηρηθεί ότι στα άτομα που βιώνουν μια διάγνωση σοβαρής πάθησης όπως ο καρκίνος και το hiv, (τουλάχιστον όπως αυτό έχει περάσει στη συνείδηση του κόσμου) και δεν καταφέρνουν να το ξεπεράσουν, υπάρχει αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης κατάθλιψης. Μια τέτοια περίπτωση θα μπορούσε να έχει καταστροφικές συνέπειες στην κλινική εικόνα του ανοσοποιητικού συστήματος ενός ανθρώπου που ζει με hiv. Γι’ αυτό τον λόγο είναι σημαντική η έγκυρη διάγνωση και θεραπεία της. Οι μονάδες μπορούν να κατευθύνουν τους ανθρώπους που ανησυχούν πως ενδεχομένως υποφέρουν από κατάθλιψη ώστε να λάβουν σωστή ψυχιατρική υποστήριξη.

Επίσης έχει παρατηρηθεί ότι στους οροθετικούς τα συμπτώματα της αϋπνίας και της κούρασης μερικές φορές δεν έχουν σχέση με τον HIV ή με τις αντιρετροϊκές θεραπείες αλλά με την κατάθλιψη, γι’ αυτό δεν πρέπει να αγνοηθούν.

Επίσης, η κατάθλιψη είναι ένα συχνό πρόβλημα στα άτομα που έχουν λοίμωξη με τον HIV. Μερικές φορές ένα φάρμακο για τον HIV και όχι η κατάσταση από μόνη της, μπορεί να προκαλέσει κατάθλιψη. Έτσι λοιπόν αν εμφανίσετε αλλαγή στη συναισθηματική σας κατάσταση σύντομα μετά από την έναρξη ενός αντιρετροϊκού φαρμάκου ή ακόμα και σαν μακροπρόθεσμη παρενέργεια του ιδίου του φαρμάκου, αν η αλλαγή στο συναίσθημά σας είναι σοβαρή (ιδιαίτερα αν έχετε αυτοκτονικές σκέψεις), μιλήστε άμεσα με τον γιατρό σας. Μπορεί να σας συστήσει αλλαγή στην θεραπεία ή επίσκεψη σε ειδικό για ψυχικά νοσήματα ή, σε άλλη περίπτωση, να σας βάλει σε αγωγή με αντικαταθλιπτικά φάρμακα.

Παράγοντες που βοηθούν στην ενδυνάμωση της συναισθηματικής σας κατάστασης είναι η τακτική άσκηση, ο ξεκούραστος ύπνος, η τόνωση της αυτοπεποίθησης, η προσπάθεια επίτευξης βραχυπρόθεσμων ή μακροπρόθεσμων στόχων, η διάθεση να μοιράζεστε τις σκέψεις σας και τους προβληματισμούς σας με κάποιον που εμπιστεύεστε ή ακόμα η αναζήτηση μιας καθημερινής δραστηριότητας που βοηθά τους άλλους (πράγμα που γνωρίζουμε όλοι από προσωπική εμπειρία πως γυρνά βοηθητικά και προς εμάς τους ίδιους).

Αν ποτέ νιώσετε ίσως και από μόνοι σας ότι χρειάζεστε κάποια ψυχολογική υποστήριξη, μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον συμβουλευτικό σταθμό για θέματα aids, που στεγάζεται στο νοσοκομείο «Α. Συγγρός» στον τηλεφωνικό αριθμό: 210 7239945. O σταθμός είναι στελεχωμένος από ειδικούς ψυχολόγους σε θέματα hiv-aids, που μπορούν να σας βοηθήσουν σε κάθε σας πρόβλημα.

Υ.Γ. Ευχαριστώ τον ψυχίατρο της ΜΕΛ του «Α. Συγγρός», κ. Ανδρέα Γρίλια, για την συμβολή του σε κάποια σημεία του άρθρου.

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ.

Σε δυο ενότητες θα ασxοληθούμε με την ασθένεια των καιρών μας την κατάθλιψη που εμφάνισε περισσότερο ο τρόπος της σύνχρονης ζωής και όχι μόνο.

Την κατάθλιψη γενικά και την κατάθλιψη των οροθετικών στον ιό hiv, που προκαλεί aids.

Ο Ιπποκράτης την είπε μελαγχολία και είναι η ψυχική διαταραχή που εμφανίζεται συχνότερα και καταλαμβάνει σήμερα την τέταρτη θέση και υπολογίζεται ότι θα αναρριχηθεί στην 2η θέση της κατάταξης μέχρι το 2020.

Οι γυναίκες υποφέρουν από κατάθλιψη, σ' όλες τις χώρες του κόσμου, δύο φορές συχνότερα από τους άνδρες. Έχει διαπιστωθεί ότι στη διάρκεια της ζωής τους στο 20% των γυναικών και στο 12% των ανδρών θα εμφανιστεί καταθλιπτικό επεισόδιο, ενώ το 10% των γυναικών και μόλις το 5,8% των ανδρών θα νοσήσουν μέσα σ΄ ένα έτος. Παρά τις βιολογικές συνιστώσες στην αιτιολογία της κατάθλιψης και τις ορμονικές διαφορές ανάμεσα στους άνδρες και τις γυναίκες, πιστεύεται ότι οι ψυχοκοινωνικοί παράγοντες και τα διαφορετικά στρεσσογόνα γεγονότα ζωής (τοκετοί, ανατροφή παιδιών, κοινωνική καταπίεση), στα οποία εκτίθενται οι γυναίκες, διαμορφώνουν τα ποσοστά αυτά.

Σχεδόν οι μισές από όλες τις περιπτώσεις κατάθλιψης δεν αναγνωρίζονται και δεν υποβάλλονται σε θεραπεία ενώ ένα 10% περίπου των καταθλιπτικών ασθενών αυτοκτονούν.

Μερικές φορές η κατάθλιψη εμφανίζεται στα πλαίσια της λεγόμενης διπολικής διαταραχής. Οι ασθενείς με την διαταραχή αυτή παρουσιάζουν διαστήματα κατάθλιψης (ο ένας πόλος) και διαστήματα της αντίθετης κατάστασης η οποία ονομάζεται μανία, που μπορεί να την φανταστεί κάποιος σαν παθολογική ευφορία (ο άλλος πόλος). Οι δυο αυτοί κύκλοι εναλλάσσονται αλλά μεταξύ τους μεσολαβούν διαστήματα που ο ασθενής είναι απόλυτα φυσιολογικός. Η διπολική διαταραχή είναι διαφορετική από την κατάθλιψη που αναφέραμε μέχρι τώρα (και που μερικές φορές ονομάζεται μονοπολική ακριβώς για να μην συγχέεται με αυτήν) και δεν θα εξεταστεί εδώ.

Τα κύρια συμπτώματα της κατάθλιψης είναι:

- Μειωμένη διάθεση
- Απώλεια ενέργειας και ενδιαφέροντος
- Αίσθημα σωματικής αρρώστιας, κόπωσης και εξάντλησης
- Χαμηλή αυτοσυγκέντρωση και προσοχή
- Διαταραχή στην όρεξη και τον ύπνο
- Επιβράδυνση των σωματικών και ψυχικών λειτουργιών

- Αίσθημα απελπισίας, ενοχής, άγχους, απόγνωσης, ανικανότητας και επερχόμενης οικονομικής ή οικογενειακής καταστροφής.

Υπάρχουν δύο θεραπείες, η φαρμακευτική με αντικαταθλιπτικά και άλλα φάρμακα, η ψυχοθεραπευτική προσέγγιση και ο συνδυασμός και των δύο. Οι συνηθέστερες μορφές ψυχοθεραπείας είναι η γνωσιακή θεραπεία της συμπεριφοράς και η διαπροσωπική ψυχοθεραπεία. Η γνωσιακή θεραπεία της συμπεριφοράς είναι μια βραχυχρόνια ψυχοθεραπεία που στοχεύει να βοηθήσει τον καταθλιπτικό να αντικαταστήσει τις αρνητικές του σκέψεις και συμπεριφορές με περισσότερο ρεαλιστικές. Η διαπροσωπική ψυχοθεραπεία επικεντρώνεται περισσότερο στις παρελθούσες και παρούσες σχέσεις και το πώς επηρεάζουν την τωρινή λειτουργικότητα του ατόμου.

Οι αντικαταθλιπτικές θεραπείες ξεκίνησαν το 1956, όταν παρατηρήθηκε ότι ένα αντιφυματικό φάρμακο βελτίωνε τη διάθεση. Δύο χρόνια αργότερα, ανακαλύφθηκε το αντικαταθλιπτικό ιμιπραμίνη. Ήταν η πρώτη επιστημονικά αποδεδειγμένη θεραπεία της κατάθλιψης και απέδειξε ότι η κατάθλιψη αντιμετωπίζεται φαρμακευτικά. Σήμερα, υπάρχουν πολλά διαφορετικά αντικαταθλιπτικά. Αποτελούν την αναγνωρισμένη θεραπεία για όλες τις μορφές μέτριας και σοβαρής κατάθλιψης ανεξαρτήτως αιτιολογίας. Περίπου το 80% των ασθενών με κατάθλιψη ανταποκρίνεται στη θεραπεία με αντικαταθλιπτικά, τα οποία είναι αποτελεσματικά, δεν προκαλούν εθισμό και δεν χάνουν την αποτελεσματικότητα τους κατά τη μακροχρόνια χρήση. Τα αντικαταθλιπτικά δεν δρουν άμεσα. Η βελτίωση της διάθεσης απαιτεί συνήθως τρεις εβδομάδες και περισσότερο, αντίθετα από τα ηρεμιστικά, που έχουν άμεση δράση. Μπορεί αρχικά να παρατηρήσει κανείς βελτίωση στον ύπνο. Η βελτίωση της διάθεσης όμως ακολουθεί αργότερα. Οι παρενέργειες εμφανίζονται συνήθως από την αρχή της θεραπείας, είναι ήπιες και συνήθως υποχωρούν, αλλά αν δεν είναι ανεκτές, θα πρέπει να επικοινωνήσει ο ασθενής με τον γιατρό του. Τα αντικαταθλιπτικά δρουν μόνο σε άτομα που υποφέρουν από κατάθλιψη και δεν φαίνεται να επιδρούν σε άτομα που δεν υποφέρουν από κατάθλιψη. Η δράση τους δεν αυξάνεται όσο αυξάνεται η δόση.